1 września 2026 r. wchodzą w życie nowe przepisy dotyczące żywienia dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach. Minister Zdrowia podpisała w lutym 2026 r. tzw. rozporządzenie sklepikowe, które zastępuje rozporządzenie z 2016 roku. Komunikat Ministerstwa Zdrowia podkreśla, że nowe wytyczne mają poprawić jakość diety najmłodszych, ograniczyć niezdrowe produkty i promować zdrowe nawyki żywieniowe od najmłodszych lat (zgodnie z zasadami diety planetarnej). To oznacza istotne zmiany w jadłospisach szkolnych stołówek i asortymencie sklepików – a także wyzwanie organizacyjne i technologiczne dla placówek, by spełnić nowe wymagania.
Dlaczego wprowadzono nowe przepisy żywieniowe?
Zmiany podyktowane są alarmującymi danymi o stanie zdrowia młodego pokolenia. Ponad 30% polskich dzieci w wieku szkolnym ma już nadwagę lub otyłość. Ponieważ uczniowie spędzają w placówkach oświaty dużą część dnia, kształtowanie tam zdrowych nawyków jest kluczowe. Nowe przepisy mają wzmocnić ochronę zdrowia uczniów poprzez ograniczenie dostępu do żywności wysoko przetworzonej o niskiej wartości odżywczej. Jednocześnie wskazują zasady komponowania zdrowszych posiłków – więcej warzyw i produktów roślinnych, mniej cukru oraz ograniczenie spożycia produktów odzwierzęcych. To także element promocji diety planetarnej, kładącej nacisk na żywność przyjazną zdrowiu i środowisku.
Co się zmieni w szkolnych stołówkach?
Nowe zasady żywienia zbiorowego w szkołach i przedszkolach wprowadzają konkretne wymagania dotyczące układania jadłospisów. Przede wszystkim co najmniej raz w tygodniu w stołówce musi pojawić się w pełni roślinny obiad na bazie nasion roślin strączkowych. Ponadto co najmniej dwa razy w tygodniu zupa powinna być przygotowana na wywarze warzywnym zamiast na mięsnym. Woda staje się podstawowym napojem podawanym dzieciom do posiłków, a dodatek cukru w napojach przygotowywanych na miejscu został ograniczony. Jadłospisy mają kłaść większy nacisk na produkty sezonowe i lokalne oraz pełnoziarniste. Zniesiono też obowiązek podawania nabiału – szkoły mogą zastąpić mleko i przetwory mleczne ich roślinnymi odpowiednikami wzbogaconymi m.in. w wapń i witaminę B12. Dodatkowo, gdy w menu jest mięso lub ryba, placówka musi zapewnić dzieciom na dietach bezmięsnych alternatywne danie roślinne (bez produktów odzwierzęcych). Te zmiany wymuszają większą dbałość o jakość składników oraz odpowiednie przygotowanie zaplecza kuchni.
Co zmieni się w sklepikach szkolnych?
Nowe przepisy obejmują nie tylko posiłki, ale także asortyment szkolnych sklepików i automatów z przekąskami. Wprowadzono zamknięty katalog produktów, które można sprzedawać na terenie szkoły – dozwolone są wyłącznie określone, zdrowe grupy żywności. Z półek sklepików znikną więc słodycze, chipsy, słone przekąski i kolorowe napoje. Zamiast nich dozwolone będą m.in. pełnoziarniste kanapki i sałatki, świeże owoce, warzywa, orzechy (bez soli), naturalne przetwory mleczne lub ich roślinne alternatywy, niesłodzone soki i koktajle, a przede wszystkim woda. Usunięto także z przepisów kategorię „inne”, która wcześniej pozwalała na sprzedaż produktów o niższej wartości odżywczej, wymykających się tym kategoriom zdrowej żywności.
Technologia w kuchni szkolnej – kluczowy element wdrożenia
Wprowadzenie tak szerokich zmian w menu wymaga nie tylko zmiany przyzwyczajeń, ale i dostosowania zaplecza kuchennego. Nowoczesne rozwiązania technologiczne w szkolnej kuchni mogą okazać się kluczowe dla sprawnego wdrożenia nowych przepisów. Przygotowywanie większej liczby potraw od podstaw – zwłaszcza dań warzywnych, strączkowych czy pełnoziarnistych – oznacza zwiększony nakład pracy dla personelu. Wiele stołówek musi zrezygnować z części produktów gotowych na rzecz świeżych składników, co oznacza więcej obierania, krojenia, gotowania i pieczenia na miejscu. Tutaj z pomocą przychodzi nowoczesny sprzęt gastronomiczny. Odpowiednio dobrane urządzenia pozwalają zaoszczędzić czas, zwiększyć wydajność pracy oraz zachować wysoką jakość przygotowywanych posiłków. Na przykład gotowanie na parze lub w precyzyjnie kontrolowanych warunkach pozwala zachować więcej witamin. Automatyczne urządzenia do gotowania i mieszania redukują ryzyko przypalenia potraw oraz pozwalają kucharzom w tym czasie zająć się innymi czynnościami. Modernizacja szkolnych kuchni to inwestycja w zdrowie dzieci i usprawnienie pracy stołówek.
Jakie urządzenia pomogą spełnić nowe wymogi?
Aby sprostać nowym wytycznym, warto rozważyć doposażenie stołówki w specjalistyczne urządzenia gastronomiczne usprawniające przygotowanie zdrowych posiłków na dużą skalę. Kluczowe mogą okazać się m.in.:
- Obieraczki do warzyw – automatycznie obierają ziemniaki, marchew i inne warzywa korzeniowe, oszczędzając godziny pracy. Przy zwiększonej ilości świeżych warzyw w menu to ogromna pomoc – pozwala szybko przygotować składniki zup, puree czy surówek przy minimalnych stratach surowca.
- Urządzenia wielofunkcyjne – wszechstronne roboty kuchenne lub piece konwekcyjno-parowe, które szatkują, miksują, gotują (także na parze) potrawy, zastępując kilka osobnych maszyn. Dzięki nim stołówka sprawnie przygotuje zróżnicowane, zdrowe dania – od zup-kremów po pasty z warzyw strączkowych – oszczędzając jednocześnie czas i miejsce.
Podsumowanie:
- Od 1 września 2026 r. zaczynają obowiązywać zaostrzone przepisy żywieniowe w szkołach i przedszkolach, mające na celu poprawę zdrowia dzieci i kształtowanie zdrowych nawyków.
- W szkolnych stołówkach pojawią się m.in. obowiązkowe obiady w 100% roślinne (raz w tygodniu), zupy na wywarze warzywnym (co najmniej dwa razy w tygodniu), mniej cukru w napojach, więcej produktów pełnoziarnistych, sezonowych i lokalnych oraz możliwość zastąpienia nabiału napojami roślinnymi.
- Sklepiki szkolne i automaty z żywnością będą mogły oferować wyłącznie zdrowe produkty z określonej listy – np. pełnoziarniste kanapki, sałatki, owoce, warzywa, wodę, niesłodzone soki – eliminując ze szkół słodycze, chipsy i inne niezdrowe przekąski.
- Dostosowanie się do nowych wymogów wymaga od placówek przygotowania odpowiedniego zaplecza. Nowoczesne wyposażenie kuchni (takie jak kotły warzelne, obieraczki do warzyw czy urządzenia wielofunkcyjne) znacząco ułatwi przygotowanie zdrowszych posiłków dla dużej liczby uczniów.
Źródło:
Komunikat Ministerstwa Zdrowia:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/minister-zdrowia-podpisal-nowe-rozporzadzenie-w-sprawie-zywienia-dzieci-i-mlodziezy-w-szkolach-i-przedszkolach2
Tekst aktu w Dz.U. (pełne brzmienie rozporządzenia):
https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/197/ogl/pol